Südafrika vs. Sambia

Südafrika vs. Sambia: Bevölkerung

Bevölkerung 2023: Südafrika 63,2 Millionen Menschen, Sambia 20,7 Millionen Menschen; Schätzungen laut UN. Höherer Wert 2023: Südafrika, um 42,5 Millionen Menschen; Verhältnis Südafrika zu Sambia: 3,05.

Menschen · UN

Südafrika vs. Sambia: BevölkerungBevölkerung 2023: Südafrika 63,2 Millionen Menschen, Sambia 20,7 Millionen Menschen; Schätzungen laut UN. Höherer Wert 2023: Südafrika, um 42,5 Millionen Menschen; Verhältnis Südafrika zu Sambia: 3,05.
SüdafrikaSambiaSchätzungen, HYDE and GapminderUN-Projektion (mittlere Variante)95-%-PrognoseintervallWelt

Was die Zahlen sagen

  • Seit 1950 in jedem Jahr mit Daten für beide höher: Südafrika.
  • Im Jahr 2023, unter 229 Ländern vom höchsten Wert an gezählt: Südafrika auf Platz 24, Sambia auf Platz 63.
  • Südafrika: 94,3 Millionen Menschen, Sambia: 64,5 Millionen Menschen im Jahr 2100 laut UN-Projektion (mittlere Variante).
  • Welt insgesamt: 8,09 Milliarden Menschen im Jahr 2023.

Jahr für Jahr

Menschen · UN

JahrSüdafrikaSambiaWelt
202363,2 Millionen20,7 Millionen8,09 Milliarden
202262,4 Millionen20,2 Millionen8,02 Milliarden
202161,5 Millionen19,6 Millionen7,95 Milliarden
202060,6 Millionen19,1 Millionen7,89 Milliarden
201959,6 Millionen18,5 Millionen7,81 Milliarden
201858,6 Millionen18 Millionen7,73 Milliarden
201757,6 Millionen17,4 Millionen7,65 Milliarden
201657,3 Millionen16,9 Millionen7,56 Milliarden
201556,7 Millionen16,4 Millionen7,47 Milliarden
201455,6 Millionen15,9 Millionen7,38 Milliarden
201354,7 Millionen15,4 Millionen7,29 Milliarden
201253,8 Millionen14,9 Millionen7,2 Milliarden
201153 Millionen14,4 Millionen7,11 Milliarden
201052,3 Millionen14 Millionen7,02 Milliarden
200951,7 Millionen13,5 Millionen6,93 Milliarden
200851,1 Millionen13 Millionen6,84 Milliarden
200750,5 Millionen12,6 Millionen6,76 Milliarden
200650 Millionen12,1 Millionen6,67 Milliarden
200549,5 Millionen11,7 Millionen6,59 Milliarden
200449 Millionen11,3 Millionen6,5 Milliarden
200348,5 Millionen11 Millionen6,42 Milliarden
200248 Millionen10,7 Millionen6,34 Milliarden
200147,6 Millionen10,3 Millionen6,26 Milliarden
200047,2 Millionen10 Millionen6,17 Milliarden
199946,7 Millionen9,74 Millionen6,09 Milliarden
199846,2 Millionen9,48 Millionen6,01 Milliarden
199745,7 Millionen9,24 Millionen5,93 Milliarden
199645,1 Millionen9 Millionen5,84 Milliarden
199544,5 Millionen8,79 Millionen5,76 Milliarden
199444 Millionen8,58 Millionen5,68 Milliarden
199343,3 Millionen8,37 Millionen5,59 Milliarden
199242,4 Millionen8,18 Millionen5,51 Milliarden
199141,7 Millionen7,98 Millionen5,42 Milliarden
199040,8 Millionen7,79 Millionen5,33 Milliarden
198939,6 Millionen7,59 Millionen5,23 Milliarden
198838,5 Millionen7,39 Millionen5,14 Milliarden
198737,3 Millionen7,19 Millionen5,05 Milliarden
198636,2 Millionen6,99 Millionen4,96 Milliarden
198535 Millionen6,78 Millionen4,87 Milliarden
198433,9 Millionen6,58 Millionen4,78 Milliarden
198332,7 Millionen6,38 Millionen4,7 Milliarden
198231,6 Millionen6,18 Millionen4,61 Milliarden
198130,5 Millionen5,98 Millionen4,53 Milliarden
198029,5 Millionen5,8 Millionen4,45 Milliarden
197928,6 Millionen5,63 Millionen4,37 Milliarden
197827,9 Millionen5,47 Millionen4,29 Milliarden
197727,1 Millionen5,3 Millionen4,22 Milliarden
197626,4 Millionen5,14 Millionen4,14 Milliarden
197525,7 Millionen4,99 Millionen4,07 Milliarden
197425 Millionen4,84 Millionen4 Milliarden
197324,3 Millionen4,7 Millionen3,92 Milliarden
197223,6 Millionen4,57 Millionen3,85 Milliarden
197122,9 Millionen4,44 Millionen3,77 Milliarden
197022,3 Millionen4,32 Millionen3,7 Milliarden
196921,6 Millionen4,2 Millionen3,62 Milliarden
196821 Millionen4,07 Millionen3,55 Milliarden
196720,3 Millionen3,94 Millionen3,47 Milliarden
196619,7 Millionen3,81 Millionen3,4 Milliarden
196519,1 Millionen3,69 Millionen3,34 Milliarden
196418,5 Millionen3,58 Millionen3,26 Milliarden
196318 Millionen3,47 Millionen3,19 Milliarden
196217,4 Millionen3,36 Millionen3,12 Milliarden
196116,9 Millionen3,25 Millionen3,07 Milliarden
196016,4 Millionen3,15 Millionen3,02 Milliarden
195916 Millionen3,06 Millionen2,97 Milliarden
195815,6 Millionen2,96 Millionen2,91 Milliarden
195715,2 Millionen2,87 Millionen2,85 Milliarden
195614,9 Millionen2,79 Millionen2,8 Milliarden
195514,5 Millionen2,7 Millionen2,74 Milliarden
195414,2 Millionen2,62 Millionen2,69 Milliarden
195313,9 Millionen2,54 Millionen2,63 Milliarden
195213,6 Millionen2,47 Millionen2,58 Milliarden
195113,3 Millionen2,39 Millionen2,54 Milliarden
195013 Millionen2,32 Millionen2,49 Milliarden
194912,8 Millionen2,27 Millionen–
194812,5 Millionen2,23 Millionen–
194712,3 Millionen2,19 Millionen–
194612 Millionen2,15 Millionen–
194511,8 Millionen2,11 Millionen–
194411,6 Millionen2,07 Millionen–
194311,4 Millionen2,04 Millionen–
194211,2 Millionen2 Millionen–
194111 Millionen1,97 Millionen–
194010,7 Millionen1,93 Millionen–
193910,5 Millionen1,9 Millionen–
193810,3 Millionen1,88 Millionen–
193710,1 Millionen1,85 Millionen–
19369,92 Millionen1,83 Millionen–
19359,72 Millionen1,8 Millionen–
19349,53 Millionen1,78 Millionen–
19339,34 Millionen1,75 Millionen–
19329,16 Millionen1,73 Millionen–
19318,97 Millionen1,7 Millionen–
19308,79 Millionen1,68 Millionen–
19298,62 Millionen1,65 Millionen–
19288,44 Millionen1,63 Millionen–
19278,27 Millionen1,61 Millionen–
19268,1 Millionen1,58 Millionen–
19257,93 Millionen1,56 Millionen–
19247,77 Millionen1,54 Millionen–
19237,61 Millionen1,51 Millionen–
19227,45 Millionen1,49 Millionen–
19217,3 Millionen1,47 Millionen–
19207,17 Millionen1,46 Millionen–
19197,04 Millionen1,46 Millionen–
19186,93 Millionen1,46 Millionen–
19176,82 Millionen1,46 Millionen–
19166,71 Millionen1,47 Millionen–
19156,61 Millionen1,48 Millionen–
19146,5 Millionen1,49 Millionen–
19136,4 Millionen1,49 Millionen–
19126,3 Millionen1,5 Millionen–
19116,2 Millionen1,51 Millionen–
19106,09 Millionen1,52 Millionen–
19095,99 Millionen1,52 Millionen–
19085,89 Millionen1,53 Millionen–
19075,79 Millionen1,54 Millionen–
19065,7 Millionen1,55 Millionen–
19055,6 Millionen1,56 Millionen–
19045,51 Millionen1,58 Millionen–
19035,41 Millionen1,59 Millionen–
19025,32 Millionen1,6 Millionen–
19015,24 Millionen1,61 Millionen–
19005,16 Millionen1,61 Millionen–
18995,1 Millionen1,62 Millionen–
18985,04 Millionen1,62 Millionen–
18974,98 Millionen1,63 Millionen–
18964,93 Millionen1,63 Millionen–
18954,88 Millionen1,63 Millionen–
18944,82 Millionen1,63 Millionen–
18934,77 Millionen1,64 Millionen–
18924,72 Millionen1,64 Millionen–
18914,67 Millionen1,64 Millionen–
18904,62 Millionen1,64 Millionen–
18894,57 Millionen1,64 Millionen–
18884,52 Millionen1,64 Millionen–
18874,48 Millionen1,63 Millionen–
18864,43 Millionen1,63 Millionen–
18854,38 Millionen1,63 Millionen–
18844,33 Millionen1,62 Millionen–
18834,29 Millionen1,62 Millionen–
18824,24 Millionen1,61 Millionen–
18814,2 Millionen1,61 Millionen–
18804,15 Millionen1,61 Millionen–
18794,11 Millionen1,61 Millionen–
18784,06 Millionen1,61 Millionen–
18774,02 Millionen1,6 Millionen–
18763,98 Millionen1,6 Millionen–
18753,93 Millionen1,6 Millionen–
18743,89 Millionen1,6 Millionen–
18733,85 Millionen1,6 Millionen–
18723,81 Millionen1,6 Millionen–
18713,77 Millionen1,6 Millionen–
18703,73 Millionen1,6 Millionen–
18693,69 Millionen1,6 Millionen–
18683,65 Millionen1,6 Millionen–
18673,61 Millionen1,6 Millionen–
18663,57 Millionen1,6 Millionen–
18653,53 Millionen1,6 Millionen–
18643,5 Millionen1,6 Millionen–
18633,46 Millionen1,6 Millionen–
18623,42 Millionen1,6 Millionen–
18613,39 Millionen1,6 Millionen–
18603,35 Millionen1,6 Millionen–
18593,31 Millionen1,6 Millionen–
18583,28 Millionen1,6 Millionen–
18573,24 Millionen1,6 Millionen–
18563,21 Millionen1,6 Millionen–
18553,17 Millionen1,6 Millionen–
18543,14 Millionen1,6 Millionen–
18533,11 Millionen1,6 Millionen–
18523,07 Millionen1,59 Millionen–
18513,03 Millionen1,59 Millionen–
18502,99 Millionen1,58 Millionen–
18492,94 Millionen1,57 Millionen–
18482,88 Millionen1,55 Millionen–
18472,82 Millionen1,52 Millionen–
18462,75 Millionen1,5 Millionen–
18452,69 Millionen1,48 Millionen–
18442,64 Millionen1,46 Millionen–
18432,58 Millionen1,43 Millionen–
18422,52 Millionen1,41 Millionen–
18412,47 Millionen1,39 Millionen–
18402,41 Millionen1,37 Millionen–
18392,36 Millionen1,35 Millionen–
18382,31 Millionen1,33 Millionen–
18372,26 Millionen1,31 Millionen–
18362,21 Millionen1,29 Millionen–
18352,16 Millionen1,27 Millionen–
18342,11 Millionen1,25 Millionen–
18332,07 Millionen1,23 Millionen–
18322,02 Millionen1,21 Millionen–
18311,98 Millionen1,2 Millionen–
18301,93 Millionen1,18 Millionen–
18291,89 Millionen1,16 Millionen–
18281,85 Millionen1,14 Millionen–
18271,81 Millionen1,13 Millionen–
18261,77 Millionen1,11 Millionen–
18251,73 Millionen1,09 Millionen–
18241,69 Millionen1,08 Millionen–
18231,66 Millionen1,06 Millionen–
18221,62 Millionen1,04 Millionen–
18211,6 Millionen1,03 Millionen–
18201,59 Millionen1,01 Millionen–
18191,57 Millionen996.400–
18181,56 Millionen981.400–
18171,56 Millionen966.600–
18161,55 Millionen952.100–
18151,54 Millionen937.800–
18141,53 Millionen923.700–
18131,52 Millionen909.800–
18121,52 Millionen896.100–
18111,51 Millionen882.700–
18101,5 Millionen869.400–
18091,5 Millionen856.100–
18081,49 Millionen843.200–
18071,49 Millionen830.600–
18061,48 Millionen818.100–
18051,48 Millionen805.800–
18041,47 Millionen793.700–
18031,46 Millionen781.700–
18021,46 Millionen770.000–
18011,45 Millionen758.400–
18001,45 Millionen747.000–
  • 12.3Schätzungen, HYDE and Gapminder
UN-Projektion (mittlere Variante) · 2024–2100
JahrSüdafrikaSambiaWelt
202464 Millionen63,7 Millionen–64,3 Millionen21,3 Millionen21,2 Millionen–21,4 Millionen8,16 Milliarden
202564,8 Millionen64 Millionen–65,5 Millionen21,9 Millionen21,6 Millionen–22,2 Millionen8,23 Milliarden
202665,5 Millionen64,3 Millionen–66,7 Millionen22,5 Millionen22 Millionen–22,9 Millionen8,3 Milliarden
202766,1 Millionen64,6 Millionen–67,8 Millionen23,1 Millionen22,4 Millionen–23,8 Millionen8,37 Milliarden
202866,8 Millionen64,9 Millionen–69 Millionen23,8 Millionen22,8 Millionen–24,6 Millionen8,44 Milliarden
202967,5 Millionen65,2 Millionen–70,1 Millionen24,4 Millionen23,2 Millionen–25,4 Millionen8,5 Milliarden
203068,2 Millionen65,5 Millionen–71,2 Millionen25 Millionen23,6 Millionen–26,3 Millionen8,57 Milliarden
203168,8 Millionen65,8 Millionen–72,3 Millionen25,7 Millionen23,9 Millionen–27,2 Millionen8,63 Milliarden
203269,4 Millionen66 Millionen–73,4 Millionen26,3 Millionen24,2 Millionen–28,1 Millionen8,7 Milliarden
203370 Millionen66,3 Millionen–74,5 Millionen27 Millionen24,6 Millionen–29 Millionen8,76 Milliarden
203470,6 Millionen66,5 Millionen–75,5 Millionen27,6 Millionen24,9 Millionen–30 Millionen8,82 Milliarden
203571,2 Millionen66,7 Millionen–76,4 Millionen28,3 Millionen25,3 Millionen–31 Millionen8,89 Milliarden
203671,8 Millionen67 Millionen–77,5 Millionen28,9 Millionen25,6 Millionen–32 Millionen8,95 Milliarden
203772,4 Millionen67,2 Millionen–78,5 Millionen29,6 Millionen25,9 Millionen–33,1 Millionen9,01 Milliarden
203873 Millionen67,3 Millionen–79,5 Millionen30,2 Millionen26,1 Millionen–34,1 Millionen9,06 Milliarden
203973,5 Millionen67,4 Millionen–80,5 Millionen30,9 Millionen26,4 Millionen–35,1 Millionen9,12 Milliarden
204074 Millionen67,5 Millionen–81,5 Millionen31,6 Millionen26,6 Millionen–36,2 Millionen9,18 Milliarden
204174,6 Millionen67,6 Millionen–82,4 Millionen32,2 Millionen26,8 Millionen–37,4 Millionen9,23 Milliarden
204275,1 Millionen67,8 Millionen–83,5 Millionen32,9 Millionen27,1 Millionen–38,5 Millionen9,29 Milliarden
204375,6 Millionen67,9 Millionen–84,6 Millionen33,5 Millionen27,4 Millionen–39,6 Millionen9,34 Milliarden
204476,2 Millionen67,9 Millionen–85,7 Millionen34,2 Millionen27,6 Millionen–40,9 Millionen9,39 Milliarden
204576,7 Millionen68 Millionen–86,9 Millionen34,8 Millionen27,8 Millionen–42,1 Millionen9,44 Milliarden
204677,2 Millionen68,1 Millionen–88 Millionen35,5 Millionen28 Millionen–43,4 Millionen9,49 Milliarden
204777,7 Millionen68,1 Millionen–89,1 Millionen36,1 Millionen28,2 Millionen–44,7 Millionen9,54 Milliarden
204878,2 Millionen68,1 Millionen–90,4 Millionen36,8 Millionen28,5 Millionen–46,1 Millionen9,58 Milliarden
204978,7 Millionen68,2 Millionen–91,6 Millionen37,4 Millionen28,7 Millionen–47,6 Millionen9,62 Milliarden
205079,2 Millionen68,3 Millionen–92,7 Millionen38,1 Millionen28,8 Millionen–49,1 Millionen9,66 Milliarden
205179,7 Millionen68,4 Millionen–93,8 Millionen38,7 Millionen29 Millionen–50,6 Millionen9,7 Milliarden
205280,1 Millionen68,4 Millionen–95,1 Millionen39,4 Millionen29,2 Millionen–52,1 Millionen9,74 Milliarden
205380,6 Millionen68,4 Millionen–96,4 Millionen40 Millionen29,3 Millionen–53,6 Millionen9,78 Milliarden
205481 Millionen68,4 Millionen–97,2 Millionen40,7 Millionen29,5 Millionen–55,2 Millionen9,81 Milliarden
205581,4 Millionen68,3 Millionen–98,2 Millionen41,3 Millionen29,7 Millionen–56,7 Millionen9,85 Milliarden
205681,8 Millionen68,2 Millionen–99,4 Millionen41,9 Millionen29,8 Millionen–58,2 Millionen9,88 Milliarden
205782,3 Millionen68 Millionen–101 Millionen42,6 Millionen29,9 Millionen–59,7 Millionen9,91 Milliarden
205882,7 Millionen67,9 Millionen–102 Millionen43,2 Millionen29,9 Millionen–61,4 Millionen9,94 Milliarden
205983,1 Millionen67,8 Millionen–103 Millionen43,8 Millionen30 Millionen–63,2 Millionen9,96 Milliarden
206083,4 Millionen67,5 Millionen–104 Millionen44,5 Millionen30,1 Millionen–65 Millionen9,99 Milliarden
206183,8 Millionen67,2 Millionen–106 Millionen45,1 Millionen30,1 Millionen–66,8 Millionen10 Milliarden
206284,2 Millionen67,1 Millionen–107 Millionen45,7 Millionen30,2 Millionen–68,6 Millionen10 Milliarden
206384,6 Millionen67 Millionen–108 Millionen46,3 Millionen30,2 Millionen–70,7 Millionen10,1 Milliarden
206484,9 Millionen66,9 Millionen–109 Millionen46,9 Millionen30,3 Millionen–72,8 Millionen10,1 Milliarden
206585,3 Millionen66,6 Millionen–110 Millionen47,6 Millionen30,3 Millionen–74,6 Millionen10,1 Milliarden
206685,6 Millionen66,3 Millionen–112 Millionen48,2 Millionen30,4 Millionen–76,4 Millionen10,1 Milliarden
206785,9 Millionen66,1 Millionen–113 Millionen48,8 Millionen30,4 Millionen–78,5 Millionen10,1 Milliarden
206886,2 Millionen65,7 Millionen–115 Millionen49,3 Millionen30,4 Millionen–80,7 Millionen10,2 Milliarden
206986,5 Millionen65,3 Millionen–116 Millionen49,9 Millionen30,4 Millionen–83,1 Millionen10,2 Milliarden
207086,9 Millionen65 Millionen–117 Millionen50,5 Millionen30,5 Millionen–85,6 Millionen10,2 Milliarden
207187,2 Millionen64,8 Millionen–118 Millionen51,1 Millionen30,5 Millionen–87,9 Millionen10,2 Milliarden
207287,5 Millionen64,6 Millionen–119 Millionen51,7 Millionen30,5 Millionen–90,2 Millionen10,2 Milliarden
207387,8 Millionen64,3 Millionen–120 Millionen52,2 Millionen30,6 Millionen–92,8 Millionen10,2 Milliarden
207488,1 Millionen63,9 Millionen–121 Millionen52,8 Millionen30,6 Millionen–95,4 Millionen10,2 Milliarden
207588,3 Millionen63,6 Millionen–123 Millionen53,3 Millionen30,5 Millionen–97,7 Millionen10,3 Milliarden
207688,6 Millionen63,3 Millionen–124 Millionen53,9 Millionen30,5 Millionen–100 Millionen10,3 Milliarden
207788,9 Millionen63,2 Millionen–125 Millionen54,4 Millionen30,5 Millionen–102 Millionen10,3 Milliarden
207889,1 Millionen62,8 Millionen–126 Millionen54,9 Millionen30,4 Millionen–105 Millionen10,3 Milliarden
207989,4 Millionen62,4 Millionen–128 Millionen55,5 Millionen30,3 Millionen–107 Millionen10,3 Milliarden
208089,7 Millionen62 Millionen–129 Millionen56 Millionen30,1 Millionen–110 Millionen10,3 Milliarden
208189,9 Millionen61,6 Millionen–130 Millionen56,5 Millionen30 Millionen–113 Millionen10,3 Milliarden
208290,2 Millionen61,5 Millionen–132 Millionen57 Millionen30 Millionen–115 Millionen10,3 Milliarden
208390,5 Millionen61,3 Millionen–133 Millionen57,5 Millionen30 Millionen–118 Millionen10,3 Milliarden
208490,7 Millionen60,9 Millionen–135 Millionen58 Millionen29,9 Millionen–121 Millionen10,3 Milliarden
208591 Millionen60,6 Millionen–136 Millionen58,4 Millionen29,6 Millionen–123 Millionen10,3 Milliarden
208691,2 Millionen60,1 Millionen–138 Millionen58,9 Millionen29,5 Millionen–126 Millionen10,3 Milliarden
208791,4 Millionen59,8 Millionen–139 Millionen59,4 Millionen29,3 Millionen–129 Millionen10,3 Milliarden
208891,7 Millionen59,3 Millionen–141 Millionen59,8 Millionen29,2 Millionen–133 Millionen10,3 Milliarden
208991,9 Millionen58,6 Millionen–142 Millionen60,3 Millionen28,9 Millionen–136 Millionen10,3 Milliarden
209092,2 Millionen58,1 Millionen–144 Millionen60,7 Millionen28,7 Millionen–139 Millionen10,3 Milliarden
209192,4 Millionen57,7 Millionen–146 Millionen61,1 Millionen28,5 Millionen–143 Millionen10,3 Milliarden
209292,6 Millionen57,2 Millionen–147 Millionen61,5 Millionen28,3 Millionen–146 Millionen10,3 Milliarden
209392,9 Millionen56,8 Millionen–148 Millionen61,9 Millionen28,1 Millionen–149 Millionen10,3 Milliarden
209493,1 Millionen56,4 Millionen–150 Millionen62,3 Millionen28 Millionen–153 Millionen10,2 Milliarden
209593,3 Millionen55,9 Millionen–152 Millionen62,7 Millionen28 Millionen–156 Millionen10,2 Milliarden
209693,5 Millionen55,5 Millionen–153 Millionen63,1 Millionen27,9 Millionen–159 Millionen10,2 Milliarden
209793,7 Millionen55 Millionen–155 Millionen63,4 Millionen27,7 Millionen–163 Millionen10,2 Milliarden
209893,9 Millionen54,2 Millionen–156 Millionen63,8 Millionen27,5 Millionen–167 Millionen10,2 Milliarden
209994,1 Millionen53,5 Millionen–158 Millionen64,1 Millionen27,4 Millionen–171 Millionen10,2 Milliarden
210094,3 Millionen53,3 Millionen–159 Millionen64,5 Millionen27,3 Millionen–174 Millionen10,2 Milliarden

Jedes Land für sich

Gut zu wissen

  • Alle Menschen, die am 1. Juli des jeweiligen Jahres im Land leben.
  • Quelle: UN DESA, World Population Prospects 2024.
  • Vor 1950: HYDE (2023), Gapminder (2022) and UN WPP (2024), via Our World in Data.
  • Gestrichelte Linie: UN-Projektion (mittlere Variante), ein Szenario und keine Vorhersage; Band: 95-%-Prognoseintervall.
  • Die Ränge beziehen sich auf die 229 Länder mit einem Wert für 2023, vom höchsten an gezählt.
  • Die blasse Linie zeigt die Welt insgesamt, wie dieselbe Quelle sie erfasst.

Wie die Ebenen funktionieren, woher ihre Daten stammen und was sie nicht verraten: Länder im Zeitverlauf

Südafrika vs. Sambia

Gesundheit

Menschen

Wirtschaft

Bildung

Politik

Konflikt

Militär

Klima

Technik und Umwelt